ฟันคุด คือฟันกรามชุดสุดท้ายที่ขึ้นไม่เต็มที่หรือไม่สามารถโผล่พ้นเหงือกได้อย่างปกติ มักเกิดขึ้นกับฟันกรามซี่ในสุด (ฟันกรามแท้ซี่ที่สาม) ซึ่งโดยทั่วไปจะขึ้นในช่วงอายุประมาณ 17-25 ปี ฟันคุดสามารถขึ้นได้บางส่วนหรือฝังอยู่ในกระดูกขากรรไกรโดยไม่ขึ้นเลยก็ได้ การที่ฟันคุดไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติมักเกิดจากพื้นที่ในช่องปากไม่เพียงพอ หรือมีการเรียงตัวของฟันที่ผิดปกติ
สาเหตุของฟันคุด
ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดฟันคุดคือพื้นที่ในขากรรไกรไม่เพียงพอ ทำให้ฟันไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติ นอกจากนี้ อาจเกิดจากลักษณะทางพันธุกรรมที่ทำให้ขนาดของขากรรไกรเล็กเกินไป หรือทิศทางของการขึ้นของฟันผิดปกติ ฟันคุดสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งที่ขากรรไกรบนและล่าง แต่พบบ่อยในขากรรไกรล่างมากกว่า
อาการของฟันคุด
- อาการปวดฟัน หรือเจ็บบริเวณเหงือกที่ฟันคุดกำลังขึ้น
- เหงือกบวมและแดง อาจเกิดจากการอักเสบหรือติดเชื้อ
- ปวดร้าวไปถึงหูหรือศีรษะ เนื่องจากแรงดันจากฟันคุดที่ดันฟันข้างเคียง
- กลิ่นปาก หรือรสชาติไม่พึงประสงค์จากเศษอาหารที่ติดอยู่บริเวณฟันคุด
- ฟันข้างเคียงผุ เนื่องจากทำความสะอาดได้ยาก
ผลกระทบของฟันคุดที่ไม่ได้รับการรักษา
หากปล่อยฟันคุดไว้โดยไม่รับการรักษา อาจก่อให้เกิดปัญหาหลายประการ เช่น
- การติดเชื้อในช่องปาก ฟันคุดที่ฝังอยู่ใต้เหงือกอาจเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย ทำให้เกิดการติดเชื้อและอักเสบเรื้อรัง
- ฟันข้างเคียงถูกทำลาย ฟันคุดที่ดันฟันข้างเคียงอาจทำให้เกิดฟันผุและทำลายรากฟัน
- เกิดซีสต์หรือเนื้องอก ฟันคุดที่ไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่การเกิดซีสต์ที่อาจทำลายกระดูกขากรรไกร
- ปัญหาการสบฟัน ฟันคุดที่ขึ้นผิดปกติอาจส่งผลต่อการเรียงตัวของฟันและทำให้เกิดปัญหาการสบฟันผิดปกติ
จำเป็นต้องผ่าฟันคุดหรือไม่?
การผ่าฟันคุดไม่ได้จำเป็นเสมอไป หากฟันคุดไม่ก่อให้เกิดปัญหาหรือไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ ทันตแพทย์อาจเลือกให้เฝ้าระวังและติดตามเป็นระยะ แต่ในบางกรณีควรพิจารณาผ่าฟันคุด เช่น
- ฟันคุดทำให้เกิดอาการปวด หรือเหงือกอักเสบเรื้อรัง
- ฟันคุดส่งผลต่อฟันข้างเคียง ทำให้เกิดฟันผุ หรือรากฟันถูกทำลาย
- ฟันคุดขึ้นผิดตำแหน่งและส่งผลต่อการเรียงตัวของฟัน
- ฟันคุดที่ฝังตัวลึกและเสี่ยงต่อการเกิดซีสต์หรือถุงน้ำ ซึ่งอาจทำให้เกิดการละลายของกระดูกขากรรไกร
- มีปัญหาการสบฟันที่อาจนำไปสู่ปัญหาการเคี้ยวอาหารหรือการทำงานของขากรรไกรผิดปกติ
ขั้นตอนการผ่าฟันคุด
หากต้องเข้ารับการผ่าฟันคุด ทันตแพทย์จะทำการเอ็กซเรย์เพื่อประเมินตำแหน่งของฟัน จากนั้นจะให้ยาชาเฉพาะที่ก่อนทำการผ่าเพื่อนำฟันคุดออก ขั้นตอนนี้อาจใช้เวลาตั้งแต่ 30 นาที – 1 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของฟันคุด หลังผ่าตัดอาจมีอาการบวมและปวดเล็กน้อย ซึ่งสามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดและการประคบเย็น
การดูแลหลังผ่าฟันคุด
หลังการผ่าฟันคุด ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น
- หลีกเลี่ยงการใช้หลอดดูดหรือบ้วนน้ำแรงๆ ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก
- ประคบเย็นบริเวณแก้มเพื่อลดอาการบวม
- รับประทานอาหารอ่อนและหลีกเลี่ยงอาหารร้อนจัดในช่วงแรก
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
- ทำความสะอาดช่องปากอย่างระมัดระวัง
ดูแลสุขภาพช่องปากให้แข็งแรงด้วยผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม
เพื่อป้องกันปัญหาสุขภาพช่องปากที่อาจเกิดขึ้นจากฟันคุด ควรเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่ช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียและคราบพลัค Berry Dent ยาสีฟันสมุนไพร Hybrid มีสารสกัดจากราสป์เบอร์รี่ บลูเบอร์รี่ และแบล็คเบอร์รี่ ซึ่งมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระและลดการสะสมของคราบพลัค นอกจากนี้ ยังมีสารสกัดจากเปลือกมังคุดและใบฝรั่งที่ช่วยลดการอักเสบของเหงือกและป้องกันการติดเชื้อ ทำให้สุขภาพช่องปากแข็งแรง ลดความเสี่ยงของปัญหาฟันและเหงือกในระยะยาว